Sprzedaż alkoholu przez Internet 2022

foodiesfeed.com_summer-alcoholic-drinks-at-the-bar
Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, Partnerem Zarządzającym w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym. Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Spis treści

Czy sprzedaż alkoholu przez Internet jest zgodna z prawem? Zanim zaczniesz sprzedawać alkohol w sklepie internetowym, musisz zapoznać się z tym artykułem. 

W niniejszym artykule omawiam obowiązujące przepisy w kontekście wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r. (sygn. akt: II GSK 2034/18).

Dopuszczalne miejsca sprzedaży alkoholu w Polsce 

Przechodząc do odpowiedzi na główne pytanie, w pierwszej kolejności należy zapoznać się z przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w szczególności z art. 9(6) wskazujący na punkty sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych

1. Sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych, zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są: 
1) sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych; 
2) wydzielone stoiska – w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m2; 
3) pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych. 

2. Drobni producenci wina z upraw własnych w rozumieniu art. 2 pkt 24 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich (Dz. U. z 2022 r. poz. 24) mogą prowadzić sprzedaż detaliczną wyrobionych przez siebie wyrobów przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży, którym jest lokalizacja w miejscu wytworzenia tych wyrobów. 

3. Przedsiębiorcy określeni w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o wyrobach winiarskich mogą prowadzić sprzedaż detaliczną wyrobionych przez siebie win owocowych jakościowych, cydrów jakościowych, perry jakościowych, cydrów lodowych, perry lodowych, cydrów, perry lub miodów pitnych jakościowych, przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży, którym jest lokalizacja w miejscu wytworzenia tych wyrobów. 

Jak widzisz powyżej, przepis wprost wskazuje zamknięty katalog miejsc, w których można sprzedawać alkohol. Ustawodawca nie zawarł w nim możliwości sprzedawania alkoholu w sklepach internetowych lub w jakikolwiek inny sposób w Internecie. 

Sprzedaż alkoholu przez Internet jednak legalna? 

Opierając się na brzmieniu przepisu przytoczonego we wcześniejszej części artykułu, zarówno organy samorządowe (odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych), jak i sądy administracyjne konsekwentnie stały na stanowisku, że zakazuje on prowadzenia sprzedaży alkoholu w sposób, który skutkowałby jego wydaniem kupującemu w miejscu innym, niż wskazane w ustawie. Innymi słowy, sklep internetowy był uznawany za odrębne miejsce sprzedaży, które – jako niewymienione w przywołanym katalogu miejsc – nie mogło być wykorzystywane do sprzedaży alkoholu. 

Powyższe stanowisko nie było kwestionowane w orzecznictwie aż do dnia 8 września 2022 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny przyjął całkowicie odmienną interpretację omawianego przepisu. Uznał bowiem, że sklep internetowy (rozumiany jako infrastruktura informatyczna) nie jest miejscem sprzedaży napoju alkoholowego, a jedynie narzędziem umożliwiającym kupującemu skontaktowanie się ze sprzedawcą w celu dokonania zakupu alkoholu (czyli zawarcia umowy sprzedaży).  

Chcesz zweryfikować swój biznes i uniknąć ryzyka przy sprzedaży alkoholu w Internecie? Umów się na rozmowę z prawnikiem i skonsultuj swoje wątpliwości – Kliknij tutaj i wypełnij formularz kontaktowy >

W ocenie NSA, przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie określają obowiązkowej formy i sposobu zawierania umów sprzedaży alkoholu oraz nie zakazują ich zawierania przez Internet. Tym samym, zgodnie z zasadą „co nie jest zabronione, jest dozwolone”, organy państwa nie mogą poprzez własną interpretację przepisów zakazać przedsiębiorcy posiadającemu zezwolenie na sprzedaż alkoholu zawierania umów jego sprzedaży przez Internet. Aby taki zakaz mógł zostać nałożony, musi istnieć do tego wyraźna podstawa ustawowa (której w aktualnym stanie prawnym nie ma). 

Uzupełniając powyższe NSA stwierdził, że z przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie można wyprowadzić nakazu odbierania zakupionego przez Internet alkoholu bezpośrednio przez kupującego. Tym samy, takiego odbioru może dokonać np. kurier lub inna osoba, która następnie dostarczy alkohol do miejsca wskazanego przez kupującego.  

Co w praktyce oznacza wyrok NSA? 

Omawiany wyrok NSA bez wątpienia przełamuje niekorzystną dla przedsiębiorców interpretację przepisów dotyczących sprzedaży alkoholu przez Internet, co powinno przełożyć się na możliwość rozwijania takiej działalności bez ryzyka utraty posiadanego zezwolenia. Należy jednak pamiętać, że orzeczenie to zapadło w realiach konkretnej sprawy i niestety nie wiąże „z automatu” innych sądów i organów samorządowych, które w podobnych sprawach mogą nadal trzymać się niekorzystnej dla przedsiębiorców „starej” linii orzeczniczej.  

Z uwagi na powyższe, rozpoczęcie sprzedaży alkoholu przez Internet nadal jest decyzją obarczoną pewnym ryzykiem. Choć bez wątpienia jest ono mniejsze niż przed wydaniem omawianego orzeczenia, w najgorszym możliwym scenariuszu może skutkować cofnięciem zezwolenia przez organ samorządowy oraz koniecznością odbycia długiej batalii sądowej w celu jego odzyskania. Wynika to z faktu, że „przełomowe” wyroki sądów zazwyczaj potrzebują czasu, aby zmienić utrwaloną w urzędach praktykę rozstrzygania określonych spraw. 

Porozmawiaj z ekspertem

Stoisz przed wyzwaniem? Szukasz najlepszego rozwiązania dla swojego problemu, który opisałem w tym artykule? Sprawdź, czy jestem w stanie Ci pomóc.

Skorzystaj z formularza lub napisz bezpośrednio na mojego maila a.szczudlo@creativa.legal

Administratorem Twoich danych osobowych będzie kancelaria Creativa Legal sp.p. Przeczytaj więcej w naszej Polityce prywatności.

Niezależnie od powyższego warto pamiętać, że sprzedaż alkoholu przez Internet mogą prowadzić jedynie Ci przedsiębiorcy, którzy wcześniej uzyskali zezwolenie na sprzedaż alkoholu w miejscu określonym w ustawie. Tym samym, sprzedaż alkoholu w 100% online (czyli bez jednoczesnego prowadzenia stacjonarnego punktu sprzedaży) nadal nie jest dopuszczalna. 

I na koniec 

Należy mieć nadzieję, że omawiany wyrok NSA przyniesie trwałą, korzystną dla przedsiębiorców zmianę w podejściu organów i sądów do sprzedaży alkoholu przez Internet. Z uwagi jednak na fakt, że orzeczenia sądów nie mają w Polsce charakteru powszechnie obowiązującego, zagadnienie to powinno zostać jednoznacznie rozstrzygnięte przez ustawodawcę w drodze zmiany ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W przeciwnym wypadku nie można z góry wykluczyć scenariusza, w którym inny skład NSA wyda w przyszłości wyrok odmienny od omawianego, co jeszcze bardziej skomplikuje sytuację sprzedawców.

Jeżeli artykuł przydał Ci się oraz zdobyłeś potrzebną i ciekawą wiedzę, proszę Cię o udostępnienie go dalej. Dzięki! 

W czym mogę Ci pomóc?

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, wspólnikiem w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym.

Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Pomagam przedsiębiorcom m.in. w sporządzaniu umów i regulaminów ochronie danych osobowych i własności intelektualnej oraz prawie reklamy i mediów. Wspieram w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – w tym na rynku chińskim.

Chcesz porozmawiać o swoich bolączkach?
Napisz do mnie na a.szczudlo@creativa.legal lub skorzystaj z przycisku poniżej i wypełnij formularz. Sprawdź, czy możemy pomóc w rozwoju Twojego biznesu.

Subskrybuj newsletter
i bądź na bieżąco!

Otrzymuj informacje o nowościach w prawie, nowych artykułach, produktach, usługach, czy szkoleniach od kancelarii Creativa Legal.

Dołącz do ponad 6000 innych osób, które już nam zaufało!

Przeczytaj, w jaki sposób przetwarzamy Twoje dane osobowe w naszej Polityce prywatności.

Nowe zmiany prawa dla e-commerce
od stycznia 2023!

Jeżeli prowadzisz lub zarządzasz sklepem internetowym, musisz być z nami. Weź udział w bezpłatnym szkoleniu, już 13 grudnia o 19:00!

Dowiedz się, jakie zmiany czekają na Ciebie – oraz jak się prosto, szybko i tanio do nich dostosować! Otrzymasz od nas gotowe rozwiązania!