Przygotuj swój sklep do Black Friday – bezpiecznie i legalnie

pexels-max-fischer-5868272
Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, Partnerem Zarządzającym w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym. Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Spis treści

Odsłuchaj także podcastu:

Listen to „Jak zorganizować Black Friday i inne akcje promocyjne zgodnie z prawem / Nagranie z live” on Spreaker.

Czy Black Friday wyłącza zwroty i reklamacje? 

Najważniejszą różnicą pomiędzy zwrotem a reklamacją jest przyczyna, z powodu której zakupiony produkt „wraca” do sprzedawcy. W przypadku, gdy: 

  • produkt „wraca” bez podania przyczyny (czyli w ramach wykonania prawa odstąpienia od umowy) – mamy do czynienia ze „zwrotem” 
  • produkt „wraca” z powodu jego wadliwości – mamy od czynienia z reklamacją. 

W przypadku zakupów stacjonarnych klient ma „prawo do zwrotu” TYLKO WTEDY, gdy sprzedawca dobrowolnie przyzna mu takie uprawnienie (nie ma jednak takiego obowiązku). Inaczej jest w przypadku zakupu online – wówczas klient ma ustawowe „prawo do zwrotu” w terminie 14 dni od dnia dostarczenia produktu (co ważne, sprzedawca nie może skrócić tego terminu lub narzucić konsumentowi gorsze warunków zwrotu, niż ustawowe minimum). 

Przepisy prawa określające zasady dokonywania zwrotów i reklamacji nie zawierają wyjątków pozwalających „zawiesić” ich stosowanie w okresie wyprzedaży/promocji. Oznacza to, że wszelkie ograniczenia w zakresie zwrotów i reklamacji wprowadzane niezgodnie z obowiązującymi przepisami są z mocy prawa nieważne! 

Niezależnie od powyższego, w niektórych sytuacjach prawo dopuszcza wyłączenie „prawa do zwrotu” – jest to możliwe m.in., gdy: 

  1. produkt jest personalizowany 
  1. produkt ma krótki termin przydatności do użycia 
  1. produkt sterylnie zapakowany został otwarty 
  1. produkt został nierozłącznie połączony z innym produktem 
  1. produkt jest treścią cyfrową niezapisaną na nośniku materialnym (np. ebookiem) 

Pełny katalog przypadków wyłączających „prawo do zwrotu” znajduje się w art. 38 ustawy o prawach konsumenta. Co ważne, ma on charakter zamknięty (czyli nie można rozszerzać go o inne przypadki). 

Jeżeli chodzi o wyłączenie możliwości złożenia reklamacji, ma ono miejsce przede wszystkim wówczas, gdy klient w chwili zakupu wiedział, że produkt jest wadliwy. Ponadto, prawo dopuszcza skrócenie terminu na wykrycie wady produktu z 2 lat do 1 roku, jeżeli był on już wcześniej używany. 

Warto pamiętać, że uprawnienia konsumenckie przysługują od pewnego czasu także niektórym przedsiębiorcom (tzw. przedsiębiorcom na prawach konsumenta). Więcej na ich temat możesz przeczytać tutaj: https://creativa.legal/prawa-konsumenta-takze-dla-przedsiebiorcow/  

Jak legalnie obniżać ceny? 

Co do zasady, każdy sprzedawca ma prawo swobodnie obniżać i podwyższać ceny sprzedawanych przez siebie produktów. Stosowane przez sprzedawcę obniżki cen nie mogą jednak wprowadzać klientów w błąd, np. co do istnienia szczególnej korzyści cenowej (m.in. wysokiej obniżki), która w rzeczywistości nie istnieje.  

W szczególności, sprzedawca nie może „sztucznie” zawyżać, a następnie obniżać ceny produktów tuż przed okresem wyprzedaży, aby przyciągać klientów wysokimi obniżkami (obniżce powinna podlegać bowiem tylko ta cena, która była rzeczywiście stosowana przez sprzedawcę przez pewien czas). 

W przypadku stosowania wprowadzających w błąd obniżek, działanie to może zostać uznane za nieuczciwą praktykę rynkową i skutkować nałożeniem kary pieniężnej w wysokości do 10% obrotu osiągniętego przez sprzedawcę w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. 

Na marginesie warto dodać, że nieuczciwą praktyką rynkową jest określanie mianem „gratisu” (lub podobnym) produktu, za których klient musi zapłacić choćby 1 grosz. Przyczyną tak rygorystycznego podejścia jest marketingowa atrakcyjność gratisów 

Jak prawidłowo informować o cenach? 

Podstawowymi aktami prawnymi dotyczącymi informowania o cenach są: 

  • ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług 
  • rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług 

Zgodnie z przepisami ustawy, w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru (usługi) w sposób:  

  • jednoznaczny,  
  • niebudzący wątpliwości oraz  
  • umożliwiający porównanie cen 

Bardziej szczegółowe zasady uwidaczniania cen określa ww. rozporządzenie. 

Znajomość zasad informowania o cenach jest bardzo ważna, gdyż ich nieprzestrzeganie jest zagrożone karą pieniężną w wysokości do 20 000 zł, nakładaną przez Inspekcję Handlową. 

Jak legalnie zorganizować konkurs i akcję promocyjną? 

Charakter prawny konkursów i akcji promocyjnych nie jest jednoznacznie określony. W większości przypadków przybierają one jednak z dwóch poniższych form: 

  • przyrzeczenia publicznego – w przypadku, gdy o przyznaniu nagrody danej osobie decyduje organizator (na podstawie ustalonych wcześniej kryteriów); 
  • loterią promocyjną – w przypadku, gdy o przyznaniu nagrody danej osobie decyduje wynik losowania (czyli przypadek). 

Z formalnego punktu widzenia, organizacja loterii promocyjnej jest przedsięwzięciem trudniejszym od konkursu w formie przyrzeczenia publicznego, gdyż ta pierwsza wymaga zezwolenia udzielanego przez izbę skarbową i spełnienia licznych wymogów formalnych (m.in. ustanowienia regulaminu oraz zapewnienia odpowiedniego nadzoru). Z kolei konkurs w formie przyrzeczenia publicznego nie wymaga zezwolenia ani spełnienia innych formalności. 

Choć nie jest to wymogiem prawnym, ze względów praktycznych zalecane jest ustanowienie regulaminu konkursu, który powinien zawierać następujące elementy 

  1. dane organizatora 
  1. dane kontaktowe organizatora 
  1. informacja, że konkurs jest przyrzeczeniem publicznym  
  1. kryteria dopuszczenia do udziału w konkursie 
  1. zakaz dostarczania przez uczestnika treści o charakterze bezprawnym  
  1. czas trwania konkursu 
  1. opis zadania konkursowego 
  1. katalog działań zakazanych  
  1. kryteria oceny zadania konkursowego i sposób wyłonienia zwycięzcy 
  1. określenie nagrody oraz zasad jej wydania 
  1. tryb postępowania reklamacyjnego 
  1. klauzula zwolnienia serwisu społecznościowego z odpowiedzialności za konkurs, który jest w nim organizowany 

Niezależnie od powyższego, w związku z przetwarzaniem danych osobowych uczestników konkursu, jego organizator ma obowiązek przekazać im dane wskazane w art. 13 RODO (czyli w praktyce udostępnić politykę prywatności).  

Więcej o prawnych aspektach konkursów możesz przeczytać tutaj: https://creativa.legal/konkurs-na-blogu-i-facebooku-prawo-kompendium-wiedzy/  

Czy można legalnie „anulować” zamówienie? 

Wielu sprzedawców niestety zapomina, że okoliczności takie jak: 

  • czasowa lub trwała niedostępność produktu 
  • wysokie koszty/inne trudności związane z pozyskaniem zamówionego produktu 
  • błędne wyświetlanie w sklepie statusu „dostępny” 

nie wpływają na ważność i skuteczność zawartej umowy sprzedaży (innymi słowy, sprzedawca nie może jej „anulować”). 

W sytuacji braku możliwości wykonania umowy sprzedaży, sprzedawca powinien podjąć próbę rozwiązania tej sytuacji na drodze polubownej (np. poprzez przeprosiny, zwrot pieniędzy, bonus/gratis). Jest to istotne, gdyż w szczególnych przypadkach klient może domagać się zapłaty odszkodowania. 

Jedynym zgodnym z prawem sposobem „anulowania” zamówienia jest zapewnienie sobie możliwości potwierdzenia dostępności produktu przed zawarciem umowy sprzedaży (brak zawarcia umowy sprzedaży = brak konsekwencji jej niedotrzymania). W tym celu należy umieścić w regulaminie sklepu: 

  1. zastrzeżenie, że opublikowane w sklepie internetowym informacje o produktach nie stanowią oferty, lecz zaproszenie do zawarcia umowy sprzedaży 
  1. zastrzeżenie, że złożenie zamówienia jest równoznaczne ze złożeniem sprzedawcy oferty nabycia określonego produktu 
  1. zastrzeżenie, że do finalnego zawarcia umowy sprzedaży dochodzi dopiero wówczas, gdy sprzedawca prześle klientowi potwierdzenie przyjęcia zamówienia 

Więcej o legalnym anulowaniu zamówień możesz przeczytać tutaj: https://creativa.legal/twoje-zamowienie-zostalo-anulowane-czy-na-pewno-legalnie/  

Kontrola UOKIK i Inspekcji Handlowej – na co uważać? 

Kontrole przeprowadzane przez Inspekcję Handlową najczęściej dotyczą sklepów stacjonarnych, a ich przedmiotem jest przede wszystkim prawidłowość informowania o obniżkach cen oraz samych cenach, a także ewentualne stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych (np. fałszywych „gratisów”) 

UOKiK kontroluje z kolei zarówno sklepy stacjonarne, jak i internetowe, a szczególną uwagę zwraca na prawidłowość przekazywanych kupującemu informacji oraz zgodność z prawem postanowień regulaminu (szczególnie pod kątem obecności tzw. klauzul niedozwolonych). 

O tym, jak wygląda postępowanie przed UOKIK (i Rzecznikiem Praw Konsumentów) możesz przeczytać tutaj: https://creativa.legal/jak-wyglada-postepowanie-przed-uokik-i-rzecznikiem-praw-konsumentow/  

Dyrektywa Omnibus vs. Black Friday – co się zmieni? 

Zgodnie ze zmianami wprowadzanymi przez dyrektywę Omnibus, w przypadku ogłoszenia przez sprzedawcę obniżki cen, będzie miał on obowiązek umieścić obok aktualnej (czyli obniżonej) ceny również najniższą cenę danego produktu obowiązującą w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Zasada ta będzie dotyczyła dotyczyły wszystkich ogłoszeń o obniżeniu ceny (w tym ogłoszeń w postaci przekreślonej poprzedniej ceny).  

W przypadku, gdy obniżka będzie miała miejsce przed upływem 30 dni od dnia pierwszego wprowadzenia produktu do sprzedaży, sprzedawca będzie miał obowiązek poinformować konsumentów o najniższej cenie tego produktu w okresie od dnia jego wprowadzenia do sprzedaży do dnia zastosowania obniżki. Z kolei przy obniżce cen produktów o krótkim terminie przydatności (np. świeżych warzyw lub owoców), informacja o obniżce ich cen będzie musiała być połączona z informacją o cenie sprzed pierwszego zastosowania obniżki 

Co ważne, powyższe reguły informowania o obniżkach będą dotyczyły zarówno sklepów stacjonarnych, jak i internetowych.  

Warto dodać, że obowiązek podawania najniższej ceny obowiązującej przed obniżką będzie miał zastosowanie wyłącznie w przypadku informowania klientów o obniżce. Jeżeli zatem sprzedawca obniży cenę produktu bez komunikowania obniżki klientom, nie będzie musiał podawać obok niej najniższej ceny obowiązującej przed obniżką.  

Za naruszanie obowiązków w zakresie informowania o obniżkach, Inspekcja Handlowa będzie mogła wymierzyć sprzedawcy karę pieniężną w wysokości do 20 000 zł, a w przypadku trzykrotnego naruszenia – do 40 000 zł. 

Więcej o dyrektywie Omnibus możesz przeczytać tutaj: https://creativa.legal/jak-dostosowac-sie-do-dyrektywy-omnibus-praktyczne-wskazowki/  

Zdjęcie dodane przez Max Fischer.

W czym mogę Ci pomóc?

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, wspólnikiem w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym.

Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Pomagam przedsiębiorcom m.in. w sporządzaniu umów i regulaminów ochronie danych osobowych i własności intelektualnej oraz prawie reklamy i mediów. Wspieram w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – w tym na rynku chińskim.

Chcesz porozmawiać o swoich bolączkach?
Napisz do mnie na a.szczudlo@creativa.legal lub skorzystaj z przycisku poniżej i wypełnij formularz. Sprawdź, czy możemy pomóc w rozwoju Twojego biznesu.

Subskrybuj newsletter
i bądź na bieżąco!

Otrzymuj informacje o nowościach w prawie, nowych artykułach, produktach, usługach, czy szkoleniach od kancelarii Creativa Legal.

Dołącz do ponad 6000 innych osób, które już nam zaufało!

Przeczytaj, w jaki sposób przetwarzamy Twoje dane osobowe w naszej Polityce prywatności.

Nowe zmiany prawa dla e-commerce
od stycznia 2023!

Jeżeli prowadzisz lub zarządzasz sklepem internetowym, musisz być z nami. Weź udział w bezpłatnym szkoleniu, już 13 grudnia o 19:00!

Dowiedz się, jakie zmiany czekają na Ciebie – oraz jak się prosto, szybko i tanio do nich dostosować! Otrzymasz od nas gotowe rozwiązania!