Spółka non profit czy fundacja – co wybrać?

pexels-serpstat-572056
Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, Partnerem Zarządzającym w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym. Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Spis treści

Wiele osób zadaje pytanie: Jaka forma jest korzystniejsza – spółka non profit czy fundacja? W dzisiejszym artykule przedstawię plusy i minusy powyższych form oraz wskażę którą wybrać.

Tak naprawdę non profit to nic innego jak działalność niedochodowa, nienastawiona na zysk, która w ogóle nie jest działalnością o charakterze ekonomicznym.

Zacznijmy od początku, czyli wyjaśnienia czym jest spółka non profit.

Podstawa prawna spółki non profit

Pierwszą istotną informacją jest fakt, iż w polskich aktach prawnych nie znajdziemy definicji legalnej spółki non-profit, co prowadzi do wniosku, że instytucja ta została utworzona przez praktykę.

Zgodnie z art. 151 § 1 k.s.h. spółka z o.o. może być utworzona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Cele te mogą być zarówno zarobkowe jak i niezarobkowe. Można przyjąć, że spółka z o.o. może powstać:

  • w celach zarobkowych;
  • w celach gospodarczych niemających charakteru zarobkowego (not for profit);
  • w celu niegospodarczym (non profit).

Utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością możliwe jest w celu zrealizowania przedsięwzięć naukowych, hobbystycznych (np. kolekcjonowania dzieł sztuki) lub innych, a także w celach charytatywnych.

Przyjmuje się, że jeżeli spółka została założona w celach gospodarczych, to z reguły ma ona charakter zarobkowy, możliwe jest jednak także realizowanie w spółce gospodarczych celów non profit (cel gospodarczy, ale niezarobkowy – np. prowadzenie w ramach spółki badań rozwojowych lub utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako formy stowarzyszenia gospodarczego wspólników)[1].

Możliwość dokonania szerokiego spektrum celów przez spółkę z o.o. sprawia, że stosownie do postanowień umowy spółki wyznaczających jej cel, spółka z o.o. może być zarówno przedsiębiorcą, gdy prowadzi działalność zarobkową, bądź podmiotem non profit, jeżeli jej działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysku, a także podmiotem not for profit, o ile poza działalnością niegospodarczą i niezarobkową, ubocznie wykonuje działalność gospodarczą, przeznaczając zysk na osiąganie swoich podstawowych celów.

Niezależnie od kwalifikacji spółki z o.o. z tego punktu widzenia, w myśl art. 36 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym formalnie jest ona zaliczana do przedsiębiorców rozumianych jako podmioty (struktury) podlegające wpisowi do rejestru przedsiębiorców w KRS[2].

Jak założyć spółką non profit?

Tak jak wspomniałem wcześniej w polskich aktach prawnych nie znajdziemy definicji legalnej ani informacji o spółce non profit, dlatego w kwestii powstania spółki non profit sięgamy po k.s.h. i przepisy dot. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (ewentualnie po przepisy spółki akcyjnej, ale zdarza się to bardzo żadko).

Powstanie spółki non profit jest analogiczne jak powstanie spółki z o.o.  Niezbędna jest umowa zawarta w formie aktu notarialnego (lub poprzez system S24), która określać powinna:

  • nazwę i adres siedziby, 
  • przedmiot działalności,
  • wysokość kapitału zakładowego (zgodnie z przepisami, minimalna jego wysokość wynosi 5 tysięcy złotych), 
  • to, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, 
  • liczbę i nominalną wartość udziałów, objętych przez poszczególnych wspólników, 
  • czas trwania spółki, jeśli jest założona na czas określony.

W momencie podpisania umowy powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością non profit w organizacji. Od tego momentu, w ciągu 6 miesięcy niezbędny jest wpis do Krajowego Rejestru Sądowego.  Następnym krokiem jest dokonanie zgłoszenia do KRS, za pomocą druku KRS-W3, które składane jest do sądu rejestrowego właściwego dla siedziby firmy.

Więcej o umowie spółki z o.o. przeczytasz w naszym kompendium: Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – kompendium wiedzy

A co ze spółką akcyjną?

Zgodnie z doktryną spółka akcyjna może powstać w każdym celu dozwolonym przez prawo. 

Dopuszczalność tworzenia spółki akcyjnej w każdym celu oznacza, że może to być czynione w celu charytatywnym, naukowym itd[3]. Czy spółka akcyjna jest wybierana w przypadku przedsiębiorstw społecznych? W praktyce bardzo rzadko zdarza się, że spółka akcyjna jest wybierana do tego typu przedsiębiorstw ze względu na wysoki kapitał zakładowy i więcej formalności, niż sp. z o.o. 

Korzyści płynące ze spółki non-profit

Ogromnym plusem spółki non-profit jest fakt, iż funkcjonują w oparciu o kodeks spółek handlowych, co oznacza bardzo szeroki zakres działania. Ponadto zapewniają szansę na zdobycie środków, a także są solidnym partnerem biznesowym. Przyznają także możliwość uzyskania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z otrzymaniem statusu organizacji pożytku publicznego (OPP).

Czy są wady spółki non profit?

Niestety tak. Przede wszystkim spółka non profit to wydatek minimum 5 tysięcy złotych związanych z kapitałem zakładowym. Ponadto niezbędne jest składanie sprawozdania finansowego do urzędu skarbowego i Krajowego Rejestru Sądowego oraz prowadzenia pełnej księgowości. Warto także wskazać, iż spółka non profit wiąże się także z odpowiedzialnością wspólników do wysokości wniesionych udziałów za zobowiązania spółki, a także są na nią nałożone podatki dochodowe dla osób prawnych.

Fundacja

Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach: „Fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami„.

Fundacja jest organizacją pozarządową, która nie działa na rzecz zysku, lecz celu, który powinien być społecznie i gospodarczo użyteczny. Ponadto fundacja posiada kapitał przeznaczony na ten cel. 

Warto także wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach „Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów.”

Jak założyć fundację?

Dla powołania fundacji i rozpoczęcia przez nią działalności są następujące kroki:

  1. Ustalenie wysokości funduszu założycielskiego i ustanowienie aktu fundacyjnego,
  2. Opracowanie statutu, czyli dokumentu określającego organizację i sposób działania fundacji,
  3. Zarejestrowanie fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

Porozmawiaj z ekspertem

Stoisz przed wyzwaniem? Szukasz najlepszego rozwiązania dla swojego problemu, który opisałem w tym artykule? Sprawdź, czy jestem w stanie Ci pomóc.

Skorzystaj z formularza lub napisz bezpośrednio na mojego maila a.szczudlo@creativa.legal

Administratorem Twoich danych osobowych będzie kancelaria Creativa Legal sp.p. Przeczytaj więcej w naszej Polityce prywatności.

Plusy fundacji

Fundacja jest zwolniona z opodatkowania przychodów, a także zapewnia możliwość finansowania działań poprzez granty, dotacje środków od osób fizycznych i prawnych (np. zbiórki publiczne, darowizny pieniężne lub rzeczowe). Należy pamiętać, że fundacja chcąca skorzystać ze zwolnienia musi w statucie precyzyjnie określić przedmiot swojej działalności, który powinien wpisywać się w zakres katalogu sformułowanego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. 

  Jednakże fundacja, która prowadzi działalność gospodarczą zobowiązana jest do płacenia:

  1. Podatku dochodowego od osób fizycznych, tzw. CIT,
  2. Podatku od towarów i usług (VAT),
  3. Podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ponadto fundacja może być założona przez jednego fundatora (osoba fizyczna i prawna), a sama procedura utworzenia i rejestracji fundacji jest szybka i prosta – niezbędne jest złożenie wniosku o rejestrację fundacji do KRS, oświadczenia o utworzeniu fundacji przed notariuszem oraz przyjęcia statutu przez fundatora.

Dużym plusem jest także szansa za uzyskanie środków z odpisów 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, pod warunkiem zarejestrowanego sądownie statusu organizacji pożytku publicznego (OPP).

Minusy fundacji

Pomimo ogromnych plusów płynących z fundacji niestety znajdują się także minusy. Prowadzenie fundacji wiąże się z obowiązkiem złożenia corocznego sprawozdania. Istnieje także konieczność zapewnienia społecznej lub gospodarczej użyteczności działania fundacji. 

Podsumowanie

Obie formy są atrakcyjną formą prowadzenia działalności, jednakże biorąc pod uwagę powyższe plusy i minusy korzystniejsze wydaje się założenie fundacji ze względu na szybszy i łatwiejszy sposób rejestracji oraz brak kosztów w postaci, np. kapitału zakładowego, gdzie w przypadku spółki non profit jego uiszczenie jest niezbędne.


[1]Rodzynkiewicz Mateusz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, Lex, 2018.

[2] Kidyba Andrzej (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom II. Komentarz do art. 151-300, Lex, 2018.

[3] Kidyba Andrzej (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom II. Komentarz do art. 301-633, Lex, 2021.

Artykuł powstał przy współpracy zespołu kancelarii Creativa.

W czym mogę Ci pomóc?

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, wspólnikiem w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym.

Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Pomagam przedsiębiorcom m.in. w sporządzaniu umów i regulaminów ochronie danych osobowych i własności intelektualnej oraz prawie reklamy i mediów. Wspieram w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – w tym na rynku chińskim.

Chcesz porozmawiać o swoich bolączkach?
Napisz do mnie na a.szczudlo@creativa.legal lub skorzystaj z przycisku poniżej i wypełnij formularz. Sprawdź, czy możemy pomóc w rozwoju Twojego biznesu.

Subskrybuj newsletter
i bądź na bieżąco!

Otrzymuj informacje o nowościach w prawie, nowych artykułach, produktach, usługach, czy szkoleniach od kancelarii Creativa Legal.

Dołącz do ponad 6000 innych osób, które już nam zaufało!

Przeczytaj, w jaki sposób przetwarzamy Twoje dane osobowe w naszej Polityce prywatności.

Nowe zmiany prawa dla e-commerce
od stycznia 2023!

Jeżeli prowadzisz lub zarządzasz sklepem internetowym, musisz być z nami. Weź udział w bezpłatnym szkoleniu, już 13 grudnia o 19:00!

Dowiedz się, jakie zmiany czekają na Ciebie – oraz jak się prosto, szybko i tanio do nich dostosować! Otrzymasz od nas gotowe rozwiązania!