Z polami eksploatacji spotkasz się w sytuacji, gdy będziesz chciał przenieść autorskie prawa majątkowe lub udzielić licencji na korzystanie z utworu, który stworzyłeś.
Czym są pola eksploatacji
Pola eksploatacji, najprościej tłumacząc, to nic innego jak miejsca, czy sposób, gdzie może zostać wykorzystany Twój utwór.
Ustawodawca w art. 50 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazał nam katalog otwarty pól eksploatacji:
1) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;
3) w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Powyższy katalog można dowolnie uszczegółowić, tworzyć subpola – a przez co ograniczyć prawa osoby, która będzie korzystała z utworu. Stoję na stanowisku, że w pewnych okolicznościach, należy wskazywać jak najbardziej szczegółowo pola eksploatacji (tzw. subpola), nawet poprzez wskazanie konkretnej strony internetowej, czy numeru magazynu, gdzie ma zostać użyte Twoje zdjęcie lub inny utwór.
Pola eksploatacji w praktyce
Jak to zwykle bywa, istnieje spór w doktrynie, co do pól eksploatacji, chociaż kreuje się pewne rozwiązanie, z którym również się zgadzam. O polach eksploatacji należy mówić w kontekście ich rozdzielenia/wyodrębnienia w sposób techniczny lub ekonomiczny.
W związku z powyższym, jeżeli wskażesz kilka szczegółowych pól eksploatacji w swojej umowie, jednakże podobnych do siebie pod względem ekonomicznym, możesz liczyć się z tym, że zostaną one uznane za jedno pole eksploatacji. Jednakże nie będzie to miało znaczenia dla szczegółów, które w nich zawarłeś – nie stracą one mocy prawnej, jeżeli wyraziłeś zgodę wyłącznie na korzystanie z utworu na stronie internetowej XYZ.
Jeżeli ustalisz zbyt szczegółowo „cechy” i sposób korzystania z utworu, jako odrębne pole eksploatacji, to nawet w przypadku, gdy nie dojdzie do naruszenia majątkowych praw autorskich z powodu korzystania na innym „polu eksploatacji”, może dojść do naruszenia z tytułu nienależytego wykonania umowy.
Wynagrodzenie za każde pole eksploatacji
Pamiętaj, że zgodnie z art. 45 Ustawy „Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji”.
Dlaczego wszystko, co napisałem powyżej jest istotne? Twórcy należy się odrębne wynagrodzenie za każde odrębne pole eksploatacji.
Oczywiście, jeżeli tak ustalisz w umowie, jedno wynagrodzenie może swobodnie obejmować wiele pól eksploatacji, a także i wszystkie. Pamiętaj jednak, by wskazać to w umowie i nie pozostawiać interpretacjom. Zgodnie z tym, co napisałem powyżej, pamiętaj również o tym, że kilka wskazanych przez Ciebie pól eksploatacji, może zostać uznane za jedno odrębne pole.
Wszystkie pola eksploatacji
W umowach bardzo często strony umawiają się na przeniesienie autorskich praw majątkowych (lub licencji) na „wszystkich” lub „wszelkich” polach eksploatacji. W tym przypadku również istnieje spór w doktrynie, czy takie sformułowanie znajdzie zastosowanie. Stoję po stronie, że pola eksploatacji należy wymienić w samej treści umowy i nie można stosować wyłącznie takiego określenia.
Skutkować to może potrzebą przeprowadzenia dodatkowej analizy przez sąd, o jakie dokładnie pola eksploatacji chodziło – a to wiązać będzie się w pierwszej kolejności ze sporem między Tobą i drugą stroną.
Pomimo tego, jeżeli chcesz w umowie korzystać z takich pojęć jak „wszystkie”, zalecam dodatkowo o wskazanie pól eksploatacji w jak najszerszym zakresie – tak, aby zadbać o interesy osoby, na którą przenoszone są prawa.
Ze względu na postęp technologiczny, będziemy zastanawiać się, czy możliwość korzystania z utworu w nowej formie tworzy nowe pole eksploatacji, subpole istniejącego już pola eksploatacji, czy stanowi postać pola, które już istnieje.
Pomóż nam dotrzeć do innych osób! Udostępnij ten artykuł dalej, niech więcej osób uzyska dzięki niemu potrzebną wiedzę. Dziękujemy!
