Jak wejść w WEB3 i nie popełnić błędów prawnych? 

pexels-rodnae-productions-8369835
Arkadiusz Szczudło

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, Partnerem Zarządzającym w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym. Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Spis treści

Odsłuchaj podcastu i nagrania z obszernego webinaru:

Listen to „Jak wejść gładko w WEB3 i nie popełnić błędów prawnych? / Nagranie z live” on Spreaker.

WEB3 i compliance oczami prawnika – najważniejsze informacje na start

Jak wejść w WEB3 w kilku najważniejszych krokach:  

  1. zweryfikuj swój pomysł na biznes pod kątem prawnym: zweryfikuj prawny status tokenów czy innych aktywów, które chcesz oferować, warunki, jakie musisz spełnić, aby to robić, skutki podatkowe, zastanów się nad jurysdykcją;
  2. dobierz strukturę prawną do wybranego modelu biznesowego (JDG, spółka kapitałowa, prosta spółka akcyjna, a może fundacja?); 
  3. opracuj whitepaper (choć nie zawsze są wymagane); 
  4. zarejestruj działalność i/lub uzyskaj licencję;
  5. zadbaj o narzędzia prawne (tutaj pomoc prawnika będzie bardzo cenna) – umowy ze wspólnikami, umowy inwestycyjne, regulaminy dla klientów (bardzo ważne w relacjach B2C!), polityki prywatności oraz cookies; 
  6. wdrażaj procedury (compliance) – RODO, AML, cyberbezpieczeństwo, szkolenia.  

W jakich aktach prawnych opisane zostały wymogi prawne dotyczące prowadzenia działalności w WEB3? 

  1. Kodeks cywilny; 
  2. Ustawa o prawach konsumenta; 
  3. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną; 
  4. RODO; 
  5. Kodeks spółek handlowych; 
  6. Ustawy podatkowe;  
  7. Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;  
  8. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów; 
  9. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym; 
  10. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; 
  11. Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi; 
  12. Ustawa o usługach płatniczych; 
  13. Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym; 
  14. Prawo telekomunikacyjne  
  15. i inne. 

O czym jeszcze warto pamiętać? 

Prawo właściwe dla stosunków cywilnoprawnych stron transakcji może być różne od właściwego administracyjnego prawa gospodarczego mającego zastosowanie do aktywności emitenta (wystawcy) kryptoaktywów lub pośrednika w obrocie kryptoaktywami oraz związanych z tymi aktywnościami kwestii regulacyjnych. Co to oznacza w praktyce? Np. emitując tokeny możesz podlegać jednocześnie prawu administracyjnemu jednego państwa, a w relacjach z ich nabywcami przepisom prawa cywilnego ich jurysdykcji.  

Jakie tokeny można oferować w świetle polskiego prawa?   

Po pierwsze: przepisy nie określają żadnego katalogu „tokenów dozwolonych” (albo niedozwolonych).  

W praktyce najczęściej spotykane są:  

  1. tokeny płatnicze, do których zalicza się kryptowaluty;  
  2. tokeny użytkowe; 
  3. tokeny inwestycyjne, w ramach których wyróżnić można następujące rodzaje:  
  • tokeny, które inkorporują prawa tożsame z prawami inkorporowanymi w papierach wartościowych, 
  • tokeny, które z uwagi na inkorporowane w nich uprawnienia odpowiadają w pełny lub częściowy sposób tytułom (prawom) uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania (funduszu inwestycyjnym, alternatywnej spółce inwestycyjnej), 
  • tokeny będące instrumentami finansowymi, innymi niż wymienione w lit. a) i b) powyżej, 
  • tokeny inwestycyjne oparte na prawach wynikających z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w zakresie innym niż opisane w lit. b) – te nie są instrumentami finansowymi i nie podlegają nadzorowi KNF. 

Co istotne, możliwa jest także emisja i obrót tokenami łączącymi w sobie cechy ww. tokenów (tokenami hybrydowymi). 

Emisja każdego rodzaju z ww. tokenów wiąże się z różnymi obowiązkami. To, co obecnie je łączy, to obowiązki na gruncie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (czyli obowiązki związane z wdrożeniem procedur KYC/AML).   

Uwaga: jeśli nazwiemy coś utility tokenem, a w rzeczywistości będzie realizować funkcje płatnicze, to niestety nic to nie da. Nadal trzeba będzie spełnić obowiązki (np. uzyskać licencję) przewidziane dla tokenów płatniczych.  

Nie wiesz, czy swoje tokeny możesz bez problemu oferować kupującym? Chcesz wiedzieć, czy prowadzisz biznes zgodny z prawem i bez ryzyka? Napisz do mnie i porozmawiajmy o tym.

Kiedy muszę zarejestrować działalność krypto, a co mogę robić bez niej?   

Warunek ogólny: założenia działalności gospodarczej wymaga prowadzenie działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły. Co istotne – liczy się sam cel zarobkowy, a nie faktyczne zarabianie. 

Zatem: sam fakt, że handlujesz krypto w celu zarobkowym nie przesądza o konieczności rejestracji działalności. To liczba transakcji i ich częstotliwość mogą tutaj być kluczowe. 

Zdaniem sądów „przedsiębiorca wykonuje „czynności powtarzalne”, które tworzą pewną całość i nie są częścią oderwanego katalogu świadczeń określonych rzeczy lub usług.  

Nie ma jednak sztywnych ram, które wskazywałyby czy działalność gospodarczą należy założyć od np. 100 transakcji danego rodzaju. 

Warto natomiast zarejestrować działalność, gdy krypto stanowi Twoje jedyne źródło dochodu lub osiągasz regularne bądź większe niż np. dotychczasowe wynagrodzenie w pracy zyski z krypto. 

Czy muszę uzyskać licencję na prowadzenie biznesu w WEB3?  

To zależy 🙂 

Po pierwsze, od tego, czy Twoja działalność wiąże się z obrotem walutami wirtualnymi w rozumieniu przepisów AML, czyli czy obejmuje usługi: 

  1. wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi; 
  2. wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi; 
  3. pośrednictwa w wymianie powyższych (kantory, giełdy); 
  4. prowadzenia rachunków w formie elektronicznej będących zbiorem danych identyfikacyjnych zapewniających osobom uprawnionym możliwość korzystania z jednostek walut wirtualnych, w tym przeprowadzania transakcji ich wymiany (portfele kryptowalutowe). 

Jeśli tak – przed rozpoczęciem działalności konieczne jest uzyskanie wpisu do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych (tzw. licencji kryptowalutowej).  

Walutą wirtualną w rozumieniu polskich przepisów jest natomiast każde cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest: 

  1. prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej; 
  2. międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące; 
  3. pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych; 
  4. instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi; 
  5. wekslem lub czekiem; 

– oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatniczei akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego, czyli w praktyce np. kryptowaluty, inne tokeny płatnicze.  

Aby uzyskać wpis konieczne jest także wykazanie niekaralności za określone przestępstwa oraz posiadania kompetencji i doświadczenia w obszarze obrotu walutami wirtualnymi.  

Prowadzenie działalności bez wcześniejszego uzyskania wpisu w rejestrze może skutkować nałożeniem kary w wysokości do 100.000 zł.  

Rejestr jest publiczny i jest dostępny tutaj:  

https://www.slaskie.kas.gov.pl/c/document_library/get_file?uuid=73ffde9b-0123-4594-8a94-a4d458218386&groupId=3559133

Unijne rozporządzenie MiCA – skąd się wzięło i o czym to jest?   

UWAGA – update: 5 października 2022 r. instytucje unijne opublikowały ostateczny tekst rozporządzenia MiCA.  

MiCA, czyli unijne rozporządzenie w sprawie rynku kryptoaktywów stanowi element całego pakietu nowych unijnych regulacji dla rynków finansowych. 

Skąd się wzięło? 

W 2019 r. ukazał się raport Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (stworzony na polecenie Komisji Europejskiej), który wskazywał, że kryptowaluty nie są wystarczająco uregulowane pod kątem przeciwdziałania praniu pieniędzy, a jednocześnie brakuje jest systemowego podejścia do samego zjawiska. Państwa członkowskie podejmowały dotąd samodzielne inicjatywy ustawodawcze, prowadząc od rozdrobienia i regulacyjnej fragmentacji (każde państwo ma swój pomysł na regulację krypto). Tak narodził się pomysł na unijny, kompleksowy akt prawny, jakim jest MiCA. 

O czym jest MiCA? 

MiCA ma stanowić kompleksową regulację obrotu wszelkiego rodzaju kryptoaktywami, które wpisują się w definicję „cyfrowego odzwierciedlenia wartości lub praw, które można przenosić i przechować w formie elektronicznej z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru lub podobnej technologii”.  

MiCA wyróżnia 3 kategorie kryptoaktywów:  

  1. tokeny powiązane z aktywami (asset-referenced tokens),  
  2. tokeny będące e-pieniądzem (e-money tokens); 
  3. tokeny użytkowe (utility tokens).  

Co istotne, Rozporządzenie MiCA nie będzie miało zastosowania do kryptoaktywów, które kwalifikuje się jako instrumenty finansowe lub pieniądz elektroniczny w rozumieniu przepisów o usługach płatniczych, ponieważ te podlegać będą dotychczasowym regulacjom.  

Poza regulacją pozostają natomiast NFT – chyba że będą posiadać cechy ww. tokenów.  

Obowiązki i wymagania związane z prowadzeniem biznesu krypto wynikające z MiCA 

Do najważniejszych wymogów wynikających z MiCA zaliczamy obowiązek: 

  1. uzyskania zezwolenia – jednego na działalność na terytorium całej UE; 
  2. opublikowania whitepapers – po angielsku lub w innym języku urzędowym państwa UE o treści wskazanej w Rozporządzeniu oraz udostępnienie ich organom na co najmniej 20 dni przed rozpoczęciem sprzedaży (startem projektu); 
  3. obowiązki związane z realizacją praw konsumentów, posiadaniem kapitału, odpowiedniej struktury organizacyjnej, polityk, procedur.  

Co jeśli nie spełnię tych wymogów?  

W przypadku naruszenia przepisów właściwe organy mogą nałożyć sankcje pieniężne do 5 mln euro lub 3% rocznego obrotu w przypadku osób prawnych lub 700 tys. euro w przypadku osób fizycznych. Niezależnie od tego kary mogą być nadal nakładane przez organy krajowe – czyli za jedno przewinienie będzie można otrzymać karę finansową/ponieść odpowiedzialność na gruncie kilku regulacji jednocześnie.  

Podatki w branży krypto 

Obecnie zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych są kwalifikowane jako przychody z kapitałów pieniężnych (opodatkowanie wynosi 19%). Odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się jako wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna lub regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną (art. 17 ust. 1f ustawy o PIT). Odpłatnym zbyciem waluty wirtualnej nie jest zatem (co we wcześniejszych latach budziło wątpliwości) wymiana waluty wirtualnej na inną walutę wirtualną. Taka wymiana między walutami wirtualnymi nie powoduje powstania przychodu.  

Analogiczna regulacja obowiązuje na gruncie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. f ustawy o CIT). Co istotne, na gruncie ustawy o CIT przyjęcie płatności przez przedsiębiorcę za towar/usługę w postaci waluty wirtualnej, traktowane jest jak dwie umowy. Każda ze stron zawartej umowy jest zarówno sprzedawcą, jak i nabywcą. Przychodem przedsiębiorcy ze sprzedaży, np. towaru, jest cena (wartość) tego towaru. Natomiast w momencie sprzedaży przez przedsiębiorcę tak pozyskanych walut (zapłaty nimi), powstały przychód kwalifikowany jest do źródła „zyski kapitałowe”. 

Usługi w zakresie wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi a walutami FIAT oraz pomiędzy dwoma walutami wirtualnymi są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku VAT. Opodatkowaniu VAT-em podlega natomiast sprzedaż tokenów NFT przez przedsiębiorców.  

Porozmawiaj z ekspertem

Stoisz przed wyzwaniem? Szukasz najlepszego rozwiązania dla swojego problemu, który opisałem w tym artykule? Sprawdź, czy jestem w stanie Ci pomóc.

Skorzystaj z formularza lub napisz bezpośrednio na mojego maila a.szczudlo@creativa.legal

Administratorem Twoich danych osobowych będzie kancelaria Creativa Legal sp.p. Przeczytaj więcej w naszej Polityce prywatności.

O czym jeszcze warto pamiętać prowadząc biznes w WEB3?   

  1. Prawo się zmienia, sądy i organy podatkowe wydają wyroki, które wpływają i będą wpływać na interpretację przepisów, także unijnych. Interpretacje Rozporządzenia MiCA też będą różne (chociażby z uwagi na nieścisłości językowe w tłumaczeniu przepisów pisanych po angielsku na język polski). 
  2. Banki nadal blokują rachunki bankowe przedsiębiorców z branży krypto. 
  3. Możliwe kontrole Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w zakresie stosowania procedur KYC/AML – na ten rok zaplanowano ich 11 (niby niedużo, ale to największa dotychczas liczba), ale rzeczywista liczba nie jest jeszcze znana. 
  4. Chcesz rozliczać się w krypto w biznesie? W relacjach B2B i umowach o dzieło jest taka możliwość – natomiast zachowaj ostrożność w przypadku wynagrodzeń dla pracowników i zleceniobiorców.  

Potrzebujesz pomocy przy wdrażaniu nowych technologii w swoim biznesie? Skontaktuj się z nami i porozmawiajmy o Twoich bolączkach i rozwiązaniach.

Zdjęcie dodane przez RODNAE Productions.

W czym mogę Ci pomóc?

Arkadiusz Szczudło

Jestem adwokatem, wspólnikiem w kancelarii Creativa Legal, wiceprezesem fundacji Creativa Education, mentorem i twórcą internetowym.

Specjalizuję się w prawie nowych technologii oraz prawnym wsparciu biznesu – w tym w szczególności e-commerce i biznesu online. Jestem ekspertem w zakresie prawnych aspektów technologii blockchain.

Pomagam przedsiębiorcom m.in. w sporządzaniu umów i regulaminów ochronie danych osobowych i własności intelektualnej oraz prawie reklamy i mediów. Wspieram w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – w tym na rynku chińskim.

Chcesz porozmawiać o swoich bolączkach?
Napisz do mnie na a.szczudlo@creativa.legal lub skorzystaj z przycisku poniżej i wypełnij formularz. Sprawdź, czy możemy pomóc w rozwoju Twojego biznesu.

Subskrybuj newsletter
i bądź na bieżąco!

Otrzymuj informacje o nowościach w prawie, nowych artykułach, produktach, usługach, czy szkoleniach od kancelarii Creativa Legal.

Dołącz do ponad 6000 innych osób, które już nam zaufało!

Przeczytaj, w jaki sposób przetwarzamy Twoje dane osobowe w naszej Polityce prywatności.

Nowe zmiany prawa dla e-commerce
od stycznia 2023!

Jeżeli prowadzisz lub zarządzasz sklepem internetowym, musisz być z nami. Weź udział w bezpłatnym szkoleniu, już 13 grudnia o 19:00!

Dowiedz się, jakie zmiany czekają na Ciebie – oraz jak się prosto, szybko i tanio do nich dostosować! Otrzymasz od nas gotowe rozwiązania!