Spodobał Ci się post na Facebooku lub Instagramie? Znalazłeś w Internecie zdjęcie, które pasowałoby do reklamy Twojej firmy? Udostępnianie treści w social mediach przez repostowanie, linkowanie i embedowanie, jest powszechną praktyką, która może zwiększyć zasięg i zaangażowanie Twoich odbiorców i miałoby to z pewnością pozytywny wpływ na Twój biznes. Pojawia się (a przynajmniej powinno się pojawić) pytanie, czy zgodnie z prawem możesz udostępniać w Internecie treści należące do kogoś innego?
Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak legalnie korzystać z cudzych treści na portalach społecznościowych i nie tylko? Czytaj dalej!
Nie chcesz czytać całego artykułu? Zapoznaj się z podsumowaniem na start!
Podsumowanie na start
- Repostowanie to ponowne opublikowanie treści, która została już udostępniona wcześniej przez kogoś innego.
- Niektóre platformy wprowadzają narzędzia do możliwości udostępniania treści (fotografii, filmów czy grafik lub tekstów) innych użytkowników na zasadach określonych w regulaminach tych platform.
- Hasztagi mogą zostać zarejestrowane przez firmy jako znaki towarowe. Ochrona zarezerwowana dla znaków towarowych może obejmować zarówno nazwę firmy, ale też popularne hasła używane przez firmę w celach promocyjnych.
- Linkowanie i embedowanie treści z reguły jest dozwolone, jeśli treść była już publicznie dostępna, a podanie linku dalej nie sprawiło, że z treścią może zapoznać się „nowa publiczność”. Jeżeli jednak dana treść została upubliczniona wbrew woli autora, jej podlinkowanie może w pewnych przypadkach stanowić naruszenie prawa.
- Niezgodne z prawem repostowanie lub udostępnianie treści innych osób z naruszeniem zasad regulaminów platform społecznościowych może stanowić naruszenie praw autorskich, dóbr osobistych lub praw do ochrony wizerunku.
- Opublikowanie utworu w Internecie nie powoduje utraty ani osobistych, ani majątkowych praw autorskich, nawet jeżeli utwór udostępniono na stronie internetowej dostępnej dla każdego.
- Portale z bazami materiałów (np. Capcut) pozwalają użytkownikom na korzystanie z materiałów na podstawie udzielonej licencji, której zasady z reguły określone są w regulaminie danego portalu.
- W ramach współpracy z klientem warto zadbać o uzyskanie licencji promocyjnej, pozwalającej na udostępnienie realizacji wykonanych dla klienta, opublikowanych na jego kontach w portalach społecznościowych.
Masz wątpliwości co do legalnego udostępniania treści? Skorzystaj z bezpłatnej 15-minutowej konsultacji prawnej. Kliknij tutaj i wypełnij formularz kontaktowy!
Sprawdź, jak abonamentowa obsługa prawna pomaga agencjom marketingowym działać sprawniej i efektywniej → Przeczytaj case study
Sprawdź również poniższe nagranie audio
Listen to „5 TIPS – jak korzystać z cudzych zdjęć, wideo i muzyki | Okiem prawnika kreatywnych nr 45” on Spreaker.Ten odcinek znajdziesz także na Spotify, Apple Podcast lub w Twojej innej ulubionej aplikacji.
Czy repostowanie jest legalne?
Repostowanie to ponowne opublikowanie treści, która została już udostępniona wcześniej przez kogoś innego, np. na swojej stronie internetowej. Głównie z repostowaniem można się spotkać w mediach społecznościowych, gdzie użytkownicy platform chętnie dzielą się treściami, które uznają za interesujące czy wartościowe.
Zasadniczo repost rozumiany jako pobranie czyjegoś zdjęcia i jego ponowne opublikowanie (nawet po oznaczeniu autora) wymaga zezwolenia twórcy. Brak uzyskania takiej zgody może prowadzić do naruszenia praw autorskich przysługujących danej osobie, ale nie tylko! Również inne prawa własności intelektualnej mogą zostać naruszone, jak np. prawo do znaku towarowego.
Udostępnianie, licencje a prawo cytatu?
Podstawy do pełnego i nieograniczonego prawa do korzystania z utworów udostępnionych w Internecie próżno szukać w przepisach obowiązującego prawa.
Tak jak wspominaliśmy wyżej, konieczna jest zgoda twórcy, która może przybrać formę umowy licencyjnej, chociaż użytkownicy mediów społecznościowych często o tym zapominają.
Bez licencji, niestety w większości przypadków nie ma żadnego przepisu prawa, który umożliwiałby legalne udostępnianie zdjęć. Przede wszystkim nie znajdzie zastosowanie tutaj prawo cytatu, ponieważ aby móc to zrobić konieczne jest spełnienie wielu wymogów określonych w prawie autorskim. Aby móc powołać się na prawo cytatu i leganie „cytować” treści, konieczne jest wykorzystanie go w konkretnym celu, którym mogą być nawet tak nieokreślone powody jak tak zwane „prawa gatunku twórczości”.
Chcesz dowiedzieć się więcej o prawie cytatu? Zapraszamy do tego artykułu: Czym jest prawo cytatu?
Co na udostępniane regulamin Instagrama i innych mediów społecznościowych?
Niektóre platformy społecznościowe, celem uniknięcia konieczności każdorazowego uzyskania zgody autora wprowadzają narzędzia do możliwości udostępniania treści innych użytkowników. Samo wprowadzenie takiej opcji nie oznacza jednak dowolnej możliwości korzystania z materiałów przez innych użytkowników na całym świecie. Każda funkcjonalność doznaje pewnych ograniczeń i zabezpieczeń, które są uregulowane w regulaminach platform.
Przede wszystkim należy pamiętać, że korzystanie z wbudowanych funkcji platform zakłada udostępnienie treści należących do innej osoby w celach niekomercyjnych! Nawet jeśli jest to technicznie możliwe i zgodne z ustawieniami prywatności, to wykracza poza ramy zgody, jaką użytkownicy udzielają określonej platformie. Popularne platformy są z zasady serwisami społecznościowymi, a nie narzędziem marketingowym, dlatego ich funkcje, w tym np. Stories na Instargramie, mają służyć dzieleniu się treściami w celach osobistych, a nie promocyjnych. Wykorzystanie zdjęcia czy innego chronionego utworu w celach reklamowych wymaga więc uzyskania zgody autora zdjęcia lub nawet zawarcia w tym zakresie odpowiedniej umowy. W szczególności mowa tutaj o treściach tworzonych przez Influencerów i celebrytów, którzy z reguły publikują treści w celach zarobkowych.
Zapamiętaj, że dozwolone, wykorzystanie opisanych wyżej opcji to jedyny (niewymagający zgody autora), dopuszczalny sposób udostępniania cudzych treści na portalach społecznościowych. Niezgodne z prawem będzie zatem skopiowanie lub pobranie zdjęcia z cudzego profilu na komputer i wgranie go na swój profil, nawet jeśli autor zdjęcia zostanie na nim oznaczony.
Poniżej znajdziesz informacje na temat opisywanych funkcjonalności udostępnianych przez popularne platformy społecznościowe.
Facebook i X
Regulaminy Facebooka i X (dawniej Twittera) umożliwiają użytkownikom korzystanie z treści innych osób na określonych w nich zasadach. Poprzez akceptację regulaminu użytkownik korzystający z Facebooka lub Twittera, udziela tym portalom licencji na wykorzystanie dodanych przez niego zdjęć i innych treści w ramach usług świadczonych przez ten portal.
Wspomniane wyżej usługi to opcja „udostępnij” (Facebook) oraz „retweet” (X). Za ich pomocą możliwe jest udostępnianie zdjęć i wpisów innych użytkowników na własnym profilu, chyba że właściciel profilu zmodyfikuje odpowiednio ustawienia prywatności.
Szczegółowe zasady udostępniania zdjęć użytkowniów znajdują się w regulaminie serwisu Instagram. Wbudowaną funkcją pozwalającą na repostowanie treści należących do innych osób jest udostępnianie ich w „Stories”. Ta funkcja pozwala użytkownikowi publikować czyjeś zdjęcie, zmieniając jego skalę, obracając je i umieszczając na dowolnym tle. Każde zdjęcie udostępnione w Stories zawiera jednak nazwę autora oraz link do oryginalnej publikacji.
Warto zauważyć natomiast, że funkcja Stories pozwala na udostępnianie jedynie treści z publicznych kont, których właściciele aktywowali odpowiednie ustawienia prywatności, umożliwiając dalsze ich rozpowszechnianie.
Jeżeli zdjęcie na Instagramie przedstawia wizerunek osoby a ta osoba prowadzi profil publiczny i pozwala na korzystanie z jej materiałów, w ramach natywnych funkcji Instagrama to można przyjąć, że stanowi to o zgodzie na rozpowszechnianie wizerunku. Korzystanie z takich materiałów nie jest jednak całkowicie pozbawione ryzyka, ponieważ inne osoby mogą dojść do przeciwnych wniosków lub naruszenie dotyczyć może nie samego prawa do wizerunku a dóbr osobistych.
Dodatkowo, zamieszczenie nazwy autora oraz linku do oryginału minimalizuje ryzyko przyjęcia naruszenia praw autorskich.
TikTok
W przypadku serwisu TikTok, repostowanie treści, zarówno w celach komercyjnych, jak i niekomercyjnych, wymaga przestrzegania określonych zasad związanych z regulaminem platformy oraz prawami autorskimi.
W przypadku niekomercyjnego wykorzystania treści użytkownicy mogą korzystać z wbudowanych funkcji aplikacji, takich jak opcja „Udostępnij”, która pozwala na przesyłanie filmików innym osobom lub publikowanie ich z profilu autora na zewnętrznych platformach lub funkcja „Repostuj” w ramach samej platformy TikTok. Takie działania są dozwolone pod warunkiem, że filmik zachowuje powiązanie z profilem oryginalnego autora, a link prowadzi do jego treści. Popularne na TikToku funkcje, takie jak duety czy reakcje, umożliwiają tworzenie nowych materiałów inspirowanych cudzymi treściami, o ile ich autor włączył odpowiednie ustawienia pozwalające na takie działania. Twórcy powinni być również oznaczani w opisie, co jest mile widziane i wskazuje na źródło inspiracji.
Masz wątpliwości czy możesz legalnie skorzystać z treści należącej do innej osoby? Wypełnij formularz kontaktowy i skorzystaj z bezpłatnej, 15-minutowej konsultacji!
Co mi grozi za niezgodny z prawem repost?
Jak zaznaczyliśmy wyżej repostowanie w ścisłym tego słowa znaczeniu, czyli pobranie należącej do innej osoby treści oraz jego ponowne opublikowanie wymaga zgody autora. Nieuprawniony repost lub niezgodne z regulaminami platform społecznościowych korzystanie z cudzej treści może prowadzić do kilku rodzajów naruszeń w zależności od czynności jakie zostaną podjęte. Szczegóły znajdziesz poniżej.
Czy udostępniając treści bez zgody autora można naruszyć prawa autorskie?
Opublikowanie czy udostępnianie cudzego zdjęcia lub innej treści bez zgody narusza przede wszystkim osobiste i majątkowe prawa autorskie jego twórcy. Wskazanie autora w poście nie pozwala uniknąć naruszenia autorskich praw osobistych (gdyż autorskie prawa osobiste to nie tylko prawo do oznaczania się jako twórca utworu, ale również przykładowo nadzór nad sposobem korzystania z utworu), a ochrona autorskich praw majątkowych wymaga posiadania odpowiednich uprawnień, takich jak np. licencja. W przypadku ich braku autor może dochodzić swoich praw, żądając m.in. zaprzestania dalszego naruszania lub wypłaty odszkodowania.
Więcej o ochronie praw autorskich dowiesz się z naszego artykułu: Karna i cywilna odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich.
Jak chronić wizerunek przy udostępnianiu treści w social mediach?
Publikacja cudzego zdjęcia może naruszać dobro osobiste, jakim jest wizerunek osoby na nim przedstawionej. W przypadku opublikowania czujegoś wizerunku bez jego zgody, osoba pokrzywdzona w ten sposób może dochodzić swoich roszczeń polegających m.in. na żądaniu usunięcia materiału lub zapłaty odszkodowania.
W przypadku osób publicznych i powszechnie znanych (np. aktorów, celebrytów) ich wizerunek może być rozpowszechniany bez zgody, jeśli zdjęcie powstało w związku z pełnieniem przez nie funkcji publicznych, takich jak występy artystyczne czy działalność zawodowa. Warto pamiętać jednak, że takie rozpowszechnianie nie może mieć charakteru komercyjnego!
Chcesz dowiedzieć się więcej o legalnym rozpowszechnianiu wizerunku? Przeczytaj nasz artykuł: Rozpowszechnianie wizerunku – jak to zrobić zgodnie z prawem?
Czy publikując cudze treści mogę jednocześnie naruszyć czyjeś dobra osobiste?
Poza naruszeniem dobra osobistego w postaci prawa do ochrony wizerunku opisywanego powyżej, niewykluczone jest również naruszenie innych dóbr osobistych danej osoby lub podmiotu, jeśli w połączeniu z udostępnianą treścią dodatkowo dodamy do niej obraźliwą (nie stanowiącą konstruktywnej krytyki) opinię lub nieprawdziwe informacje.
Zainteresował Cię temat ochrony dób osobistych? Zapoznaj się z naszym artykułem: Dobra osobiste przedsiębiorcy – czym są i jak je chronić?
Uważaj na hasztagi!
Wiesz, że ochrona prawna może dotyczyć również hasztagów? Znane marki często decydują się na rejestrację hasztagów jako znaków towarowych. Ochrona zarezerwowana dla znaków towarowych może obejmować zarówno nazwę firmy, ale też popularne hasła używane przez firmę w celach promocyjnych. Czy w takim razie repostując treść oznaczoną chronionym hashtagiem naruszasz prawo?
Spokojnie, jeśli jako „zwykły” użytkownik nie używasz tego oznaczenia, aby podszyć się pod daną markę lub sprawić błędne wrażenie, że jesteś z nią powiązany to raczej nie naruszysz prawa do ochrony oznaczenia i znaku towarowego. Przede wszystkim dlatego, że celem prawnej ochrony znaków towarowych jest zapobieganie ich wykorzystaniu przez podmioty konkurencyjne dla danej marki.
Natomiast jeśli z opisywanego oznaczenia skorzystałaby inna firma – takie działanie może prowadzić do zarzutu budowania swojej pozycji na renomie innej marki, co stanowi naruszenie zasad uczciwej konkurencji.
Co to jest linkowanie i embedowanie (osadzanie treści)?
Linkowanie to proces tworzenia hiperłączy, które łączą jedną witrynę internetową z inną lub z określoną częścią tej samej strony. Dzięki hiperłączom użytkownicy sieci mogą swobodnie nawigować między stronami i zasobami online.
Embedowanie natomiast polega na osadzeniu na stronach internetowych treści pochodzących z innych stron. Embedowanie, choć jest zbliżone do linkowania, charakteryzuje się tym, że treść embedowana może być wyświetlona na stronie embedującej, bez potrzeby „klikania w link i przechodzenia” na stronę źródłową. Przykładem embedowania jest funkcjonalność udostępniona przez Google Maps, która pozwala na korzystanie z interaktywnej mapy na określonej stronie, bez konieczności jej opuszczania.
Czy linkowanie i embedowanie jest legalne?
Zasadniczo tak, pod warunkiem, że podlinkowana przez Ciebie cudza twórczość była już publicznie dostępna, a podanie linku dalej nie sprawiło, że z treścią może zapoznać się „nowa publiczność”, czyli linkowanie nie może doprowadzić do sytuacji, w której krąg odbiorców będzie się rozszerzać. O nowej publiczności w tym zakresie mówimy o takich odbiorcach treści, którzy przed jej udostępnieniem przez Ciebie nie mieli możliwości się z nią zapoznać.
Przykładowo twórca umieszczając, jako nowość, utwór na ogólnodostępnej stronie internetowej, z zasady bierze pod uwagę wszystkich użytkowników Internetu jako potencjalną publiczność, więc jej podlinkowanie nie jest niedozwolone. Natomiast jeśli udostępnisz w formie linku treść, która została udostępniona jedynie określonym odbiorcom (np. pod warunkiem uiszczenia opłaty przez odbiorcę) dojdzie już do naruszenia prawa.
Inaczej sytuacja przestawia się w momencie, jeśli udostępnisz w formie linku treści, które zostały opublikowane bez zgody autora. W tym przypadku znaczenie ma to, czy wiedziałeś/wiedziałaś o braku zgody autora. Jeżeli tak – nie powinieneś/nie powinnaś ponieść odpowiedzialności. Jeżeli nie, to istotne znaczenie ma cel udostępnienia danej treści. Uznaje się, że jeśli udostępniający nie działał w celu zarobkowym i nie miał świadomości braku zgody autora na publikację to działał w dozwolonym prawnie zakresie. Działanie w celu zarobkowym natomiast charakteryzuje się domniemaniem wiedzy o bezprawności publikacji, co w takim przypadku sprawia, że istnieje ryzyko poniesienia odpowiedzialności.
Czy mogę dowolnie korzystać z treści publiczne dostępnych w Internecie?
Często można usłyszeć stwierdzenie, że skoro twórca opublikował daną treść w Internecie to automatycznie zgadza się na jej wykorzystanie przez dowolne podmioty we wszystkich możliwych celach. Wyraźnie zerwijmy z tym mitem! Opublikowanie utworu autorstwa danej osoby w Internecie nie powoduje automatycznie utraty osobistych i majątkowych praw autorskich. Co więcej, w razie zgłoszenia przez twórcę roszczeń związanych z naruszeniem jego praw autorskich, przy niedozwolonym użyciu jego utworów, formułowanie argumentów o powszechności tego typu działań w Internecie, czy łatwej dostępności materiałów, nie będzie stanowiło skutecznej linii obrony.
Co z materiałami dostępnymi w portalach typu Pixels czy CapCut?
Od kilku lat popularne w Internecie są tzw. banki materiałów, czyli bazy zawierające zdjęcia lub nagrania, umożliwiające ich pobranie właściwie be żadnych ograniczeń. Czy faktycznie z materiałów dostępnych na portalach typu Pixels lub Pixabay można korzystać w dowolny sposób? Zdecydowanie nie! Przed użyciem konkretnego materiału należy zapoznać się z regulaminem serwisu. To w tym dokumencie z reguły znajdziemy odpowiednie postanowienia, które wyznaczają dozwolone użycie materiałów poprzez udzielenie użytkownikom licencji. Warto wspomnieć, że powyższe portale praktycznie zawsze przenoszą odpowiedzialność za ewentualne naruszenie warunków licencji na użytkownika.
Na przykładzie portalu CapCut, wedle postanowień regulaminu i warunków licencyjnych, zamieszczone treści mogą być udostępniane zarówno jako treści komercyjne lub niekomercyjne, w zależności od tego, do jakiego użytku zostały oznaczone. Użytek komercyjny natomiast jest ograniczony do użycia materiałów głównie w celach marketingowych i w określonej w warunkach licencyjnych formie.
Czy mogę korzystać z materiałów klienta, które dla niego wykonałem/am w ramach współpracy?
Chciałbyś/aś się pochwalić się realizacjami wykonanymi dla klienta, opublikowanymi na jego kontach w portalach społecznościowych, ale intuicja Ci podpowiada, że to może być zły pomysł? Jak już wiesz niektóre platformy wprowadziły takie rozwiązanie (np. wspomniana wyżej funkcja „Udostępnij” na Facebooku). Pamiętaj jednak, że budowa portfolio czy wykorzystanie materiału klienta marketingowo to cel komercyjny, a zatem z reguły nieobjęty regulaminowym wyjątkiem dozwolonego wykorzystania.
Co więc możesz zrobić? Z pomocą przyjdzie Ci licencja promocyjna, czyli mówiąc prościej uzgodnienie z klientem legalnego wykorzystania materiałów, które mu przekazałeś/aś w ramach waszej współpracy. Licencja promocyjna jako licencja niewyłączna nie wymaga formy pisemnej. Skutecznie możesz ją uzyskać na podstawie ustaleń e-mailowych zaakceptowanych przez obie strony na początku współpracy lub nawet po jej zakończeniu.
Chcesz dowiedzieć się więcej o licencji promocyjnej? Zapoznaj się z naszym artykułem Jak zgodnie z prawem pochwalić się współpracą? Wszystko co musisz wiedzieć o licencjach promocyjnych!
Podsumowanie
To już wszystko na dziś. Mam nadzieję, że przybliżyliśmy Ci zasady legalnego korzystania z cudzych treści w Internecie. Zapamiętaj, że:
- w większości przypadków do repostowania treści wymagana jest zgoda autora,
- opublikowanie i rozpowszechnienie danej treści w Internecie, nawet na stronie internetowej dostępnej dla każdego, nie oznacza przyzwolenia na jej wykorzystanie w dowolnym celu,
- możliwość legalnego korzystania z cudzych treści na platformach społecznościowych zależy od ich wewnętrznych regulaminów,
- niezgodny z prawem repost może prowadzić do naruszenia praw autorskich, praw do ochrony wizerunku oraz dóbr osobistych.
- legalność linkowania i embedowania zależy od zgody autora i tego czy z udostępnioną treścią może zapoznać się „nowa publiczność”
- popularny argument „przecież wszyscy tak robią” czy „wiele osób repostuje treści” nie zadziała w razie problemów.
Masz więcej pytań o prawne aspekty udostępniania treści? Porozmawiaj z prawnikiem podczas darmowej, 15-minutowej konsultacji online. Wypełnij formularz kontaktowy.
Zobacz, jak dzięki stałej opiece prawnej agencja marketingowa może skupić się na rozwoju swojego biznesu i obsłudze klientów, mając pewność profesjonalnego wsparcia → Przeczytaj case study
Zdjęcie dodane przez Pixabay
